2014-04-17

Wentylacja

Klimatyzacja i wentylacja – czym się różnią?

Oba te wyrażenia – „klimatyzacja” i „wentylacja” bardzo często występują obok siebie w ofertach producentów czy instalatorów. Większość użytkowników intuicyjnie widzi różnicę między nimi, jednak nie zawsze jest ona prawidłowo rozumiana. Mówiąc najprościej wentylacja jest układem zapewniającym skuteczną wymianę powietrza między wnętrzem budynku, a środowiskiem zewnętrznym. Prawidłowa wentylacja jest niezbędna dla zachowania dobrego stanu budynku (brak grzyba, pleśni, uszkodzeń konstrukcji) oraz dla zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia mieszkańców (niewłaściwa wentylacja może prowadzić do bóli głowy, zmęczenia, alergii, infekcji dróg oddechowych i innych schorzeń). Prawo budowlane szczegółowo normuje kwestię wyposażenia budynków w systemy wentylacji.

Klimatyzacja ma za zadanie nadać powietrzu wewnątrz pomieszczenia pożądanych cech (odpowiednia wilgotność, temperatura, czystość). Brak klimatyzacji w budynku może prowadzić w niektórych przypadkach do zachwiania komfortu cieplnego użytkowników.

Najczęściej klimatyzacja jest połączona w jednym układzie z wentylacją (stąd wspomniana na początku częstość występowania tych wyrażeń obok siebie) – świeże powietrze pochodzące z zewnątrz budynku (wentylacja) jest odpowiednio ogrzewane/ochładzane, osuszane/nawilżane i oczyszczane od razu na wlocie do mieszkania (klimatyzacja).

Niewłaściwa wentylacja – jakie są jej przyczyny i skutki?

Przyczynami zaburzenia wentylacji mogą być: zbytnia szczelność budynku (zwłaszcza okien), niewłaściwie działający wentylator łazienkowy, samodzielnie przerobione kanały wentylacyjne, zakryte kratki wentylacyjne, nie zapewnienie właściwej równowagi między nawiewem i wywiewem, nie sprzyjające warunki atmosferyczne (silny wiatr). Długotrwale zaburzona wentylacja  prowadzi do uszkodzeń budynku:

  • wilgoć, grzyb, pleśń
  • zaparowane szyby i para wodna skroplona na innych zimnych powierzchniach
  • pęcznienie, odkształcenie, pękanie drewnianych elementów wyposażenia wnętrza
  • wnikanie wilgoci w ściany i niszczenie ich wraz z całą konstrukcją budynku

oraz negatywnie wpływa na użytkowników, może powodować:

  • złe samopoczucie, bóle głowy, zmęczenie, alergie, podrażnienia skórne, podrażnienia spojówek, infekcje dróg oddechowych, a nawet nowotwory
  • naraża na ryzyko zaczadzenia (w pomieszczeniach z gazowymi urządzeniami grzewczymi), ponadto doprowadza do powstania zjawiska ciągu wstecznego, kiedy powietrze wpada do pomieszczeń przez kratki wentylacyjne.

Wentylacja grawitacyjna, mechaniczna i hybrydowa – na czym polegają?

Wyróżniamy trzy podstawowe systemy wentylacji zapewniające wymianę zużytego powietrza z wnętrza budynku na świeże pochodzące z zewnątrz.

Pierwszym rodzajem wentylacji jest wentylacja grawitacyjna (inaczej wentylacja naturalna lub wentylacja konwekcyjna) – jest to naturalny niewymuszony obieg powietrza w domu i na zewnątrz. Zużyte powietrze unosi się ku górze i opuszcza budynek kanałami wentylacyjnymi, a nieszczelnościami dostaje się na to miejsce świeże powietrze z zewnątrz (samoistne dążenie do wyrównania ciśnień). Nie ma potrzeby instalowania żadnych urządzeń, należy tylko pamiętać o zapewnieniu właściwego nawiewu (rozszczelnione okna, nawiewniki, wietrzenie pomieszczeń) i drożnego kanału wentylacyjnego. Jeśli zaniedbamy tę kwestię można się spodziewać wystąpienia wewnątrz budynku wszystkich przykrych następstw niewłaściwej wentylacji. Drugim minusem wentylacji naturalnej jest jej zależność od pogody – silny wiatr może zaburzyć ciąg w kanale wentylacyjnym.

Drugim rodzajem jest wentylacja mechaniczna: wywiewna (okapy, wentylatory itp. – zapewniają miejscowe „wyciągniecie” zużytego powietrza na zewnątrz) lub nawiewno-wywiewna (kompletny system zapewnia usunięcie zużytego powietrza i dostarczenie świeżego). W przypadku systemu wentylacji mechanicznej wywiewnej należy pamiętać o zapewnieniu właściwego nawiewu, który będzie mógł zrekompensować straty powietrza. Urządzeń wywiewnych nie wolno samodzielnie podłączać do kanału wentylacji grawitacyjnej. Nie wolno ich także instalować w pomieszczeniach z urządzeniami gazowymi z otwartą komorą spalania (zbyt gwałtowne zmniejszenie ilości tlenu w pomieszczeniu zapoczątkowuje proces niepełnego spalania, w wyniku którego wydziela się trujący tlenek węgla – czad). Wentylacja nawiewno-wywiewna jest w pełni funkcjonalnym systemem, który niezależnie od pogody zapewnia właściwą wentylację budynku. Ruch powietrza jest wymuszony przez urządzenia zasilane energią elektryczną. Wlot odbywa się przez szczeliny i listwy w drzwiach i oknach oraz kratki wentylacyjne, natomiast wydostaje się ono z mieszkania przez wywiewniki, umieszczane zwykle w kuchni i łazience. Wentylacja mechaniczna daje możliwość zainstalowania rekuperatora i dzięki niemu odzyskiwanie ciepła ze zużytego powietrza. Cały system projektuje się indywidualnie dla danego budynku po zaznajomieniu się z jego szczegółową charakterystyką.

Wentylacja hybrydowa jest połączeniem naturalnej wentylacji z wentylacją mechaniczną. Naturalna wymiana powietrza jest monitorowana i w razie niewystarczającej wydajności tego procesu wspomagana jest poprzez wymuszony obieg powietrza po włączeniu wentylacji mechanicznej.

Klimatyzatory – jakie są rodzaje?

Klimatyzatory mogą różnić się wymiarami i budową, wyglądem, sposobem montażu, wydajnością, trybem pracy i rodzajem sterowania. Należy uwzględnić te różnice i wybierać klimatyzator biorąc pod uwagę warunki w jakich będzie miał pracować, wielkość pomieszczenia, dostępne miejsce, przeznaczenie i oczekiwania co do jego funkcji.

Ze względu na budowę urządzenia wyróżniamy: 

  • klimatyzatory typu kompakt (czyli klimatyzatory monoblokowe), całość urządzenia mieści się w jednej obudowie (parownik i skraplacz w jednym miejscu), dobrze sprawdzają się w małych pomieszczeniach, gdzie nie ma miejsca na oddzielne elementy.
  • klimatyzatory dwuczęściowe (klimatyzatory typu split, rzadziej stosowane określenie to klimatyzatory dzielone), parownik i sprężarka są oddzielnymi elementami, przy czym głośno działającą sprężarkę można umieścić na zewnątrz budynku, dzięki czemu poziom hałasu (a przy okazji i zajmowane miejsce) jest zredukowany. 
  • klimatyzatory wieloczęściowe (klimatyzatory typu multi-split), są to wieloelementowe urządzenia działające na tej samej zasadzie co klimatyzatory typu split, z tą różnicą, że do jednej sprężarki podłączone może być wiele jednostek wewnętrznych. Z tego powodu sprawdzają się w budynkach czy większych mieszkaniach, w których jest potrzeba użycia wielu jednostek wewnętrznych w różnych pomieszczeniach.
  • system VRF (ang. variable refrigerant flow) to kompleksowy system klimatyzacyjny o zaawansowanej technologi przeznaczony do rozległych obiektów mieszkalnych, biurowców, hal produkcyjnych itp., jego cechą charakterystyczną jest zmienna ilość przepływu czynnika chłodniczego. 

Ze względu na miejsce montażu wyróżniamy: 

  • klimatyzatory przenośne –  autonomiczne klimatyzatory kompaktowe, o zwartej obudowie dzięki której mogą być umieszczane w dowolnym miejscu.
  • klimatyzatory okienne – inaczej kompaktowe klimatyzatory umieszczane w otworze okiennym (lub w murze). Są popularne ze względu na ich przystępną cenę i prosty montaż, należy się jednak liczyć ze stosunkowo głośną pracą, jak w przypadku wszystkich systemów kompaktowych.
  • klimatyzatory ścienne (rzadziej używane określenie – klimatyzatory naścienne) swoją popularność zawdzięczają niewielkim wymiarom, przystępnej cenie, dużemu wyborowi i cichej pracy przy zachowaniu dobrej wydajności (są to klimatyzatory typu split lub multi-split).
  • klimatyzatory ścienno-przysufitowe – montowane są na ścianie lub pod sufitem, przystosowane do takiego umieszczenia są jednostki wewnętrzne klimatyzatorów typu split.
  • klimatyzatory przypodłogowe, przeznaczone do montażu przy powierzchni podłogi, ale także w innych miejscach (dobrze sprawdzają się np. we wnękach), są to klimatyzatory typu split lub multi-split.
  • klimatyzatory kasetonowe – ich cechą charakterystyczną jest równomierne rozchodzenie się powietrza we wszystkich kierunkach, są przeznaczone do montażu w podwieszanym suficie, często spotykane w biurach i salonach.
  • klimatyzatory kanałowe, to odpowiedni rodzaj klimatyzatorów do obsługi wielu pomieszczeń naraz (powietrze przemieszcza się kanałami, stąd nazwa). 

Tryb pracy pozwala wyróżnić urządzenia działające jako: 

  • klimatyzatory chłodzące lub
  • klimatyzatory grzewczo-chłodzące (pracują jednocześnie jako pompa ciepła lub posiadają nagrzewnicę elektryczną) 

Klimatyzatory mają różne sposoby regulacji: 

  • klimatyzatory klasyczne pracują z tradycyjną sprężarką o obrotach stałych
  • klimatyzatory inwerterowe pracują ze sprężarką o płynnej regulacji obrotów, ich zaletą jest tańsza eksploatacja i dokładniejsze utrzymywanie zadanej temperatury, są jednak droższe niż klimatyzatory klasyczne. 

Rekuperacja – jak to działa? Czy warto?

Rekuperacja to proces odzyskiwania energii cieplnej i wykorzystania jej do dalszych celów –  w systemie wentylacji rekuperator ma za zadanie odzyskać ciepło od zużytego powietrza usuwanemu z wnętrza budynku i przekazać je świeżemu powietrzu pochodzącemu z zewnątrz. Ponieważ w tym przypadku zjawisko rekuperacji (odzysk ciepła) występuje równolegle ze zjawiskiem wentylacji (wymiany zużytego powietrza na świeże) bardzo często można spotkać się nazywaniem systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła – systemem rekuperacji. 

Rekuperator to urządzenie, w którym dochodzi do wymiany cieplnej między powietrzem nawiewanym a wywiewanym (ogrzane wywiewane oddaje ciepło nawiewanemu). Rekuperator połączony jest z wentylatorami nawiewnymi i wyciągowymi odpowiedzialnymi za przepływ powietrza oraz z filtrami oczyszczającymi je. Powietrze świeże nie ma bezpośredniej styczności z powietrzem zużytym, nie mają one możliwości się „zmieszać”. Rekuperator jest wyposażony w wymiennik ciepła krzyżowy, przeciwprądowy, rotacyjny lub inny, w zależności od rodzaju. Poza tym rekuperatory różnią się budową, wydajnością, sprawnością, czułością i stopniem awaryjności.

Coraz większa szczelność dzisiejszych mieszkań i budynków przesądziła o rosnącej popularności systemów wentylacji z odzyskiem ciepła, ponieważ popularna dawniej wentylacja naturalna (grawitacyjna) często okazuje się niewystarczająca (brak naturalnych nieszczelności stanowiących miejsca nawiewu świeżego powietrza). Straty ciepła w systemie wentylacji mechanicznej bez odzysku ciepła są szacowane na ok. 60%, stąd rekuperatory okazują się wręcz niezbędne. Po ich zastosowaniu odzysk ciepła kształtuje się na poziomie 50-95%, więc łatwo zauważyć, że straty są wielokrotnie mniejsze.

Wielu inwestorów zadaje sobie pytanie, czy inwestycja w system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła jest opłacalna. Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ zależy to od wielu czynników: przede wszystkim od tego czy decyzję podejmujemy na etapie projektowania budynku (a więc ewentualny system wentylacji mechanicznej wykluczy potrzebę budowania systemu wentylacji mechanicznej, znacznie redukując koszty) czy też później (kiedy system wentylacji grawitacyjnej jest już wybudowany, a więc koszty wentylacji mechanicznej będą zupełnie dodatkowe). Ponadto czas zwrotu inwestycji zależy od wielkości mieszkania i rodzaju źródła energii (im droższe, tym większe oszczędności, czyli także szybszy zwrot kosztu inwestycji).

Oczywiście na końcowy wynik ma wpływ także szereg innych czynników, jak choćby rodzaj rekuperatorów i cena systemu. W celu precyzyjnego obliczenia kosztów inwestycji, przewidywanych oszczędności i terminu zwrotu inwestycji najlepiej zgłosić się do renomowanego salonu oferującego sprzedaż systemów wentylacji i rekuperacji, którego pracownicy dokonają dla nas takich obliczeń.


Powrót do Porady

Aktualności
05 Styczeń
2013

Działa jak cichy zabójca..

To wtedy źle pojęta oszczędność i nadmierna szczelność pomieszczeń mogą doprowadzić do odcięcia d...

więcej

14 Grudzień
2012

Najprostszy sposób na oszacowanie zapotrzebowania na kolektory.

Junkers oferuje praktyczne narzędzie przydatne przy szacowaniu zapotrzebowania na kolektory słone...

więcej

14 Grudzień
2012

Rekuperacja a zdrowie

Dzisiejszy poziom rozwoju technologicznego pozwala na to, aby nasze domy były coraz szczelniejsze...

więcej